ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
89
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
به آنجا رسيد . اهل شهر و از ياران ملك رضوان ، فرمانرواى حلب ، هر كه در آنجا بود گريخت . جاولى پنج روز شهر را محاصره نمود تا آنكه يكى از برجهاى شهر را سوراخ كرد و داخل شهر گرديد و گروهى را كشت و شهر را به تصرف درآورد . او در همان نزديك نقب عدهاى از بزرگان شهر را به دار آويخت . و قاضى محمد بن عبد العزيز بن الياس را كه فقيهى نيكوكار بود احضار كرد و به قتل رساند . آنگاه به غارت و چپاول شهر پرداخت و اموال بسيار بدست آورد .
--> [ ( ) ] مراصد الاطلاع ) فرات كمكم ازين شهر انحراف حاصل كرده و دور شده است تا امروز در حدود چهار ميل تا شهر فاصله دارد . ( از آثار البلاد قزوينى ص 306 ) قلعهاى نيز موسوم به قلعه بالس درين شهر هست ( از قاموس الاعلام تركى ) اين شهر گويا به بالس بن الروم بن اليقن بن سام بن نوح منسوب است . . . بلاذرى گويد كه ابو عبيده به بالس لشكر كشيد و آن وقت بالس در دست دو برادر از اشراف روم بود . مردم آن با قبول جزيه صلح كردند . ابو عبيده از آنجا به فلسطين بازگشت . بعدها كه مسلمة بن عبد الملك به روم لشكر كشيد در بالس اردو زد . مردم دهات اطراف به اردو روى آورده ، ازو خواستند كه براى آبادانى آن حدود نهرى از فرات جدا كند . و او نهر معروف به مسلمه را جدا كرد . بعد از مرگ مسلمه بالس به ورثه او داده شد و تا زمان عباسيان چنين بود . و چون عبد الله بن على اموال بنى اميه را گرفت ، سفاح آنجا را به صورت اقطاع به على بن عبد الله بن عباس داد - معجم البلدان ( از لغتنامهء دهخدا )